Odnowienie i recertyfikacja w badaniach nieniszczących (NDT) zgodnie z PN-EN ISO

9712 – wszystko, co musisz wiedzieć w 2026 roku

Ostatnie zmiany w normie PN-EN ISO 9712 wniosły dużo zmian, a tym samym pytań jakie pojawiły się u inspektorów badań nieniszczących. W niniejszym artykule przedstawimy problematykę procesów odnowienia i recertyfikacji, a także podpowiemy w jaki sposób można przez oba te procesy przejść w wygodny i dopasowany do własnych potrzeb sposób.

W dużym skrócie:

• Odnowienie- proces przedłużenia ważności uprawnień po 5 latach od zdobycia certyfikatu.
• Recertyfikacja- proces przedłużenia ważności uprawnień po 10 latach od zdobycia certyfikatu.

Co się zmieniło względem wcześniejszych rozwiązań?

W starszej wersji normy (PN-EN ISO 9712:2012) odnowienie po 5 latach było zazwyczaj procesem dokumentacyjnym – należało wykazać ciągłość pracy, przedstawić badanie wzroku i wymagane dokumenty. W Zależności od jednostki certyfikującej przedstawiało się określony zestaw dokumentów. Egzamin był wymagany dopiero przy recertyfikacji po 10 latach.

Aktualna wersja normy pochodzi z 2022 roku, a okres przejściowy na jej wprowadzenie trwał do 2023 roku. Wniosła duże zmiany- obecnie:

• po 5 latach możliwe jest zdanie egzaminu lub uzyskanie odnowienia poprzez system punktowy
• po 10 latach konieczne jest zdanie egzaminu recertyfikującego (dla stopni 1 i 2) lub zdanie egzaminu recertyfikującego bądź uzyskanie recertyfikacji poprzez system puntkowy (dla stopnia 3)

Cały proces odnowienia jak i recertyfikacji dobrze jest zaplanować na kilka miesięcy wcześniej i uwzględnić terminy egzaminów.

Odnowienie a recertyfikacja – najważniejsze różnice

Często oba te terminy bywają używane zamiennie, jednak zgodnie z wymaganiami PN-EN ISO 9712 oznaczają dwa różne procesy.

Odnowienie certyfikatu w badaniach nienieszczących (NDT) polega głównie na wykazaniu ciągłości wykonywania badań w danej metodzie oraz spełnieniu wymagań formalnych. Obecnie, jeżeli nie wykaże się zdobycia odpowiedniej liczby punktów, konieczne jest zdanie egzaminu. W przypadku posiadania uprawnień pierwszego i drugiego stopnia w najpopularniejszym wariancie, tzw. Multisektor, zdaje się egzamin praktyczny z trzech próbek egzaminacyjnych.

Możliwe jest jednak odbycie dodatkowych szkoleń, by zastosować system punktowy- o tym dowiecie się z dalszej części artykułu.

Odnowienie certyfikatu przeprowadza się w tej samej jednostce jaka wydała certyfikat.

Co w wypadku chęci wybrania innego ośrodka?

W wypadku, jeżeli certyfikat był wydany przez jedną jednostkę certyfikującą, a chcemy przenieść nasze uprawnienia do drugiej to niemożliwe jest zastosowanie procesu odnowienia- w takim wypadku należy przejść proces recertyfikacji, który mimo, że bardziej złożony wcale nie musi okazać się bardziej kłopotliwy.

Recertyfikacja w badaniach nieniszczących (NDT) jest bardziej rozbudowanym procesem potwierdzającym utrzymanie kompetencji po dłuższym, bo już dziesięcioletnim okresie posiadania certyfikatu. Dla stopnia drugiego obejmuje egzamin praktyczny oraz napisanie instrukcji badania, a dla stopnia 3 egzamin teoretyczny.

Możliwe jest także dla stopnia 3 zastosowanie systemu punktowego. Jednym z rozwiązań jest, w wypadku zmiany jednostki certyfikującej, zrobienie recertyfikacji zamiast odnowienia.

Wybór odpowiedniego ośrodka, w którym przeprowadzony będzie któryś z tych dwóch procesów będzie kluczowy dla naszej wygody i kosztów. W Navi Academy udostępniamy możliwość dodatkowych szkoleń pozwalających zdobyć dodatkowe punkty, by odbyć proces odnowienia w stopniu drugim bez egzaminu.

Kiedy należy odnowić certyfikat PN-EN ISO 9712?

Certyfikat zgodny z PN-EN ISO 9712 posiada ograniczony okres ważności. Osoba certyfikowana musi przed upływem terminu ważności przedstawić wymagane dokumenty potwierdzające:

• ciągłość wykonywania badań w danej metodzie i sektorze,
• brak istotnych przerw w działalności,
• aktualne badanie wzroku zgodnie z wymaganiami jednostki certyfikującej.

Nie warto czekać do ostatniej chwili. Większość jednostek certyfikujących zaleca rozpoczęcie procedury kilka miesięcy przed wygaśnięciem certyfikatu.

Czy podczas odnowienia lub recertyfikacji trzeba koniecznie zdawać egzamin?

To zależy od wymagań jednostki certyfikującej i od stopnia posiadanego certyfikatu oraz czy wykonywane jest odnowienie czy recertyfikacja.

Jak działa system punktowy wg PN-EN ISO 9712?

Dla stopnia 2 (np. VT2, PT2, MT2, UT2, RT2) według PN-EN ISO 9712:2022 system punktowy może być wykorzystany przy odnowieniu po 5 latach, ale już nie w przypadku recertyfikacji po 10 latach– trzeba zdać egzamin.

Po 5 latach (odnowienie)

Istnieją dwie drogi:

1. System punktowy (100 punktów) + wymagana dokumentacja i badanie wzroku.
2. Egzamin odnowieniowy, jeśli nie masz wystarczającej liczby punktów lub jednostka certyfikująca przewiduje taką ścieżkę. Egzamin odnowieniowy jest egzaminem tylko praktycznym.

Punkty zbiera się m.in. za:

• wykonywanie badań NDT,
• szkolenia,
• konferencje,
• działalność branżową,
• prowadzenie szkoleń lub mentoring.

Po 10 latach (recertyfikacja)

Dla stopnia 2 norma nadal przewiduje przede wszystkim egzamin praktyczny potwierdzający kompetencje oraz napisanie instrukcji badania. System punktowy z załącznika C został przewidziany dla recertyfikacji tylko dla poziomu 3.

W praktyce oznacza to, że jeśli masz np. UT2:

• po 5 latach możesz odnowić certyfikat na podstawie punktów lub egzaminu (zależnie od programu jednostki),
• po 10 latach czeka Cię egzamin recertyfikacyjny (egzamin praktyczny + napisanie instrukcji badania).

Co to oznacza dla przeciętnego inspektora VT2/PT2/MT2/UT2?

Jeżeli pracujesz regularnie:

• same badania mogą dać nawet 95 punktów w ciągu 5 lat,
• do wymaganych 100 punktów konieczne jest udokumentowanie innych punktowanych czynności,
• udział w 1–2 szkoleniach lub konferencjach branżowych zazwyczaj pozwala przekroczyć wymagany próg.

Kluczowe jest dokumentowanie aktywności przez cały okres ważności certyfikatu. Odpowiednie szkolenia, pozwalające zdobyć brakujące punkty możesz odbyć w Navi Academy. Pozwoli Ci to odnowić po 5 latach certyfikat bez konieczności podchodzenia do egzaminu.

Jak wygląda recertyfikacja PN-EN ISO 9712 krok po kroku?

1. Zebranie dokumentacji potwierdzającej ciągłość pracy. Proces rodnowienia/recertyfikacji zaczyna się w praktyce już dużo wcześniej- od zbierania dokumentacji.
2. Wykonanie wymaganego badania wzroku.
3. Złożenie wniosku do jednostki certyfikującej.
4. Weryfikacja dokumentów.
5. Przystąpienie do egzaminu lub przedstawienie dokumentacji punktowej.
6. Wydanie nowego certyfikatu.

Ile czasu przed końcem ważności można rozpocząć procedurę?

W praktyce większość jednostek rekomenduje rozpoczęcie działań od 3 do 6 miesięcy przed wygaśnięciem certyfikatu. Niektóre organizacje dopuszczają składanie wniosków nawet wcześniej. Pozwala to uniknąć ryzyka przerwy w ważności uprawnień.

Co grozi za brak odnowienia certyfikatu na czas?

Najpoważniejszą konsekwencją jest utrata ważności certyfikatu. W efekcie:

• nie można formalnie wykonywać badań w zakresie wygasłej certyfikacji,
• mogą pojawić się problemy podczas audytów klientów,
• może być konieczne przejście pełnej ścieżki certyfikacyjnej od początku.

W wielu systemach certyfikacji przekroczenie określonego okresu po wygaśnięciu certyfikatu (np. 12 miesięcy) skutkuje koniecznością ponownego zdawania pełnego egzaminu z danej metody.

Jak planować odnowienie i recertyfikację, aby nie wypaść z rynku?

Najlepszą praktyką jest prowadzenie własnego harmonogramu kompetencji.

Warto:

• prowadzić rejestr terminów ważności wszystkich certyfikatów,
• archiwizować potwierdzenia wykonywania badań,
• regularnie aktualizować dokumentację zatrudnienia,
• wykonywać badania wzroku z odpowiednim wyprzedzeniem,
• rozpocząć procedurę minimum kilka miesięcy przed terminem wygaśnięcia.

Dla firm zatrudniających większą liczbę inspektorów NDT dobrym rozwiązaniem jest wdrożenie systemu przypomnień oraz coroczny przegląd kompetencji personelu.

Najczęstsze pułapki podczas recertyfikacji PN-EN ISO 9712 w 2026 roku

Najczęściej spotykane problemy to:

• brak dokumentów potwierdzających ciągłość pracy,
• nieaktualne badanie wzroku,
• zbyt późne rozpoczęcie procedury,
• błędnie wypełnione formularze,
• nieznajomość zmian wynikających z wdrażania wymagań PN-EN ISO 9712:2022 przez poszczególne jednostki certyfikujące.

Podsumowanie

Odnowienie i recertyfikacja zgodne z PN-EN ISO 9712 nie są jedynie formalnością. To procesy potwierdzające, że personel NDT utrzymuje kompetencje wymagane przez przemysł. Bardzo istotne jest, by do bezproblemowego przejścia procesu odnowienia/recertyfikacji jest odpowiednio wczesne planowanie, kompletna dokumentacja oraz śledzenie wymagań swojej jednostki certyfikującej. Dzięki temu można uniknąć przerw w certyfikacji i zachować ciągłość pracy na rynku badań nieniszczących (NDT).

Norma PN-EN ISO 9712 umożliwia dla stopnia 2 przejście procesu odnowienia za pomocą egzaminu lub systemu punktowego. W Navi Academy umożliwiamy odbycie dodatkowych szkoleń pozwalających zdobyć brakujące punkty.

Zmiany, jakie przyniosła aktualizacja normy PN-EN 9712 wprowadziły pewne zamieszanie wśród personelu badań nieniszczących. Zapraszamy do kontaktu z nami, chętnie odpowiemy na Wasze pytania i rozwiejemy wszelkie wątpliwości.